Bebeklerde Süt Alerjisi Belirtileri

Bebeklerde Süt Alerjisi Belirtileri: En Yaygın İşaretler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Bebeklerde "süt alerjisi" denildiğinde çoğunlukla inek sütü proteini alerjisi CMPA anlaşılır. Bu durum, bebeğin bağışıklık sisteminin süt proteinlerini kazein ve whey gibi zararlı sanıp tepki vermesiyle oluşur. Belirtiler bazen sütü aldıktan dakikalar içinde, bazen de saatler günler sonra ortaya çıkabilir. Bu yüzden "gaz yaptı" diye geçiştirilen bazı şikayetlerin altında alerji yatabilir. Yine de her huzursuzluk alerji demek değildir; önemli olan belirtilerin tekrarlaması, düzenli bir örüntü göstermesi ve özellikle birden fazla sistemin cilt + sindirim gibi etkilenmesidir.

Süt alerjisi ile laktoz intoleransı aynı şey mi?

Sık karıştırılan iki kavram var: süt alerjisi ve laktoz intoleransı. Laktoz intoleransı, sütün içindeki şekerin laktoz sindirilememesiyle ilgilidir; bağışıklık sistemi devrede değildir. Süt alerjisinde ise bağışıklık sistemi aktif rol oynar ve belirtiler sadece sindirimle sınırlı kalmayıp cilt ve solunumu da etkileyebilir. Bu ayrım önemlidir çünkü yaklaşım ve takip farklıdır.

Bebeklerde süt alerjisi belirtileri nelerdir?

Belirtiler genellikle üç ana alanda toplanır: sindirim sistemi, cilt ve solunum. Bazı bebeklerde hafif seyrederken, bazılarında daha belirgin ve hayat kalitesini bozan şikâyetler görülebilir.

Sindirim sistemi belirtileri

• Kanlı veya mukuslu kaka: Özellikle bebeğin genel durumu iyi olsa bile, tekrarlayan kan, mukus mutlaka değerlendirilmelidir.
• İshal ya da kronik yumuşak kaka: Bazı bebeklerde sık ve sulu dışkılama olur.
• Kabızlık: Alerji bazen kabızlıkla da kendini gösterebilir zorlanma, sert dışkı, ağrılı kaka.
• Kusma, reflü benzeri şikayetler: Beslenme sonrası tekrarlayan kusma, rahatsızlanma, öğürme.
• Karın ağrısı ve aşırı gaz: Bebeğin bacaklarını karnına çekmesi, kıvranması, beslenme sonrası belirgin huzursuzluk.
• İştahsızlık veya beslenmeyi reddetme: Emmeye isteksizlik, biberonu itme, kısa kısa beslenme.

Cilt belirtileri

• Egzama (atopik dermatit): Yanaklarda, kol bacak kıvrımlarında kuruluk, kızarıklık, kaşıntı.
• Kurdeşen (ürtiker): Ani başlayan kabarık, kaşıntılı döküntüler.
• Kızarıklık ve döküntü: Özellikle yüz çevresi, boyun, gövde veya bez bölgesinde inatçı kızarıklık.
• Göz çevresi şişliği veya dudakta hafif şişme gibi reaksiyonlar daha dikkatle izlenmeli.

Solunum belirtileri

• Hırıltı, öksürük veya beslenme sonrası "gıcık" tarzı ses.
• Burun tıkanıklığı ve uzun süren, açıklanamayan burun akıntısı.
• Nefes almakta zorlanma özellikle dudaklarda yüzde şişme eşlik ediyorsa acil değerlendirme gerekir.

Genel belirtiler

• Aşırı huzursuzluk ve uyku bölünmesi: Bebeğin özellikle beslenme sonrası sakinleşmemesi.
• Kilo alımında yavaşlama: Uzun süreli ve kontrolsüz seyirde büyüme etkilenebilir.
• Sık ağlama nöbetleri: Kolik gibi görünüp altta alerjik bir süreç olabilir.

Belirtiler ne kadar sürede çıkar?

Süt alerjisinde iki farklı tepki tipi görülebilir. Bazı bebeklerde belirtiler çok hızlı dakikalar 2 saat içinde başlar: kurdeşen, yüz şişliği, hırıltı gibi. Bazılarında ise gecikmeli saatler günler içinde belirtiler görülür: kanlı mukuslu kaka, egzama artışı, reflü benzeri şikâyetler gibi. Bu nedenle "bugün yedim, hemen olmadı" demek tek başına alerjiyi dışlamaz.

Anne sütü alan bebekte süt alerjisi olur mu?

Evet, olabilir. Çünkü anne sütü inanılmaz derecede koruyucu olsa da, annenin tükettiği bazı süt ürünlerindeki proteinlerin çok küçük izleri anne sütüne geçebilir ve hassas bebeklerde belirti oluşturabilir. Böyle bir durumda, değerlendirme mutlaka doktor kontrolünde yapılmalıdır. Kendi kendinize geniş bir besin grubunu kesmek hem annenin beslenmesini hem de süt üretimini olumsuz etkileyebilir.

Anne sütüyle beslenme sürecinde süt üretimiyle ilgili kaygılar da sık yaşanır. Bu konuda "süt azalması" endişesi olan anneler için şu içeriğe göz atabilirsiniz: Anne Sütünün Azalmasının 10 Nedeni ve Çözüm Yolları.

Ne zaman doktora başvurmalı?

Aşağıdaki durumlardan biri varsa vakit kaybetmeden çocuk doktoruna gerekirse çocuk alerji uzmanına başvurun:

• Kakada kan veya yoğun mukus tekrar ediyorsa
• Beslenme sonrası şiddetli kusma ya da belirgin rahatsızlık oluyorsa
• Hırıltı, nefes darlığı, dudak yüzde şişme gibi belirtiler varsa
• Egzama çok artmışsa ve bakım önerilerine rağmen gerilemiyorsa
• Kilo alımı belirgin yavaşladıysa

Tanı nasıl konur?

Süt alerjisinde tanı; belirtilerin hikâyesi, muayene ve bazı durumlarda testlerle desteklenir. Bazı alerji tiplerinde cilt prick testi veya kan testleri yardımcı olabilir; gecikmeli reaksiyonlarda ise en sık kullanılan yaklaşım doktor kontrolünde eliminasyon şüpheli gıdayı çıkarma ve yeniden deneme sürecidir. Bu süreçte amaç, gereksiz kısıtlamalara gitmeden doğru nedeni bulmaktır.

Evde neye dikkat edebilirsiniz?

• Belirti günlüğü tutun: Ne zaman beslendi, ne yedi içti, ne oldu? kaka, döküntü, kusma, huzursuzluk.
• Kakayı gözlemleyin: Renk, kıvam, mukus kan var mı? Fotoğraf çekmek doktora anlatmayı kolaylaştırabilir.
• Cilt bariyerini destekleyin: Egzama eğilimi varsa düzenli nemlendirme ve tahrişten kaçınma önemli.
• Kendi kendinize "hepsini kesmeyin": Süt ürünlerini veya mamayı değiştirmek gibi adımlar mutlaka hekimle planlanmalı.

Bebeklerde süt alerjisi; sindirim, cilt ve solunum belirtileriyle kendini gösterebilen, bazen hızlı bazen gecikmeli ilerleyen bir durumdur. Tek bir belirtiyle "kesin alerji" demek doğru olmadığı gibi, tekrarlayan ve sistemik belirtileri görmezden gelmek de doğru değildir. En güvenli yol; belirtileri takip etmek, bir örüntü olup olmadığını görmek ve şüphe varsa hekim değerlendirmesi almaktır. Doğru tanı ve uygun beslenme planıyla pek çok bebek zamanla bu hassasiyeti aşar ve rahatlar.